Nhiều doanh nghiệp tỏ ra thờ ơ với việc trở thành doanh nghiệp khoa học công nghệ - Lý do là gì?

Nhiều doanh nghiệp tỏ ra thờ ơ với việc trở thành doanh nghiệp khoa học công nghệ - Lý do là gì?

Với tốc độ tăng trưởng nhanh và bền vững, lâu nay, doanh nghiệp khoa học công nghệ được ví như những hạt giống đỏ trong lực lượng doanh nghiệp Việt Nam. Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ là doanh nghiệp thực hiện sản xuất kinh doanh dịch vụ khoa học và công nghệ để tạo ra sản phẩm hàng hóa từ kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ. Chiến lược phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 11 tháng 5 vừa qua,đặt mục tiêu đến năm 2030 số doanh nghiệp đạt tiêu chí doanh nghiệp Khoa Học Công Nghệ và số doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tăng 2 lần so với năm 2020, tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt 40% trong tổng số doanh nghiệp.

Thực trạng doanh nghiệp khoa học công nghệ hiện nay

Thống kê của ngành khoa học cho thấy Việt Nam có trên dưới 500 doanh nghiệp được công nhận là doanh nghiệp Khoa Học Công Nghệ Và các số mới nhất trong 7 tháng của năm 2022, bộ khoa học và công nghệ đã cấp thêm giấy chứng nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ cho 8 doanh nghiệp, trong khi hiện cả nước có hơn 2600 doanh nghiệp có thể đáp ứng được các tiêu chí của doanh nghiệp Khoa Học Công Nghệ và trên thực tế để khuyến khích thành lập và phát triển doanh nghiệp Khoa học công nghệ, nhiều ưu đãi về thuế đất đai ưu đãi về tín dụng và các chính sách hỗ trợ khác của Nhà Nước đã được ban hành.

Vậy vì sao doanh nghiệp không mặn mà với việc được công nhận là doanh nghiệp khoa học công nghệ?. Phải chăng những cơ chế chính sách ưu đãi đối với doanh nghiệp, khoa học công nghệ vẫn chưa đủ sức hút. Tại công ty Cổ Phần Nông Nghiệp Tiến Nông một trong những đơn vị đầu tiên của tỉnh Thanh Hóa được công nhận là doanh nghiệp khoa học công nghệ, theo ông Nguyễn Hồng Phong tổng giám đốc công ty cho biết ngay từ khi mới thành lập năm 1995, doanh nghiệp đã xác định lấy khoa học công nghệ làm nền tảng cho phát triển, thể hiện qua việc thành lập trung tâm nghiên cứu và phát triển AnD với những trang thiết bị hiện đại, đội ngũ nhân lực, trình độ cao .Cũng thông qua trung tâm nghiên cứu và phát triển này, công ty đã triển khai nhiều đề tài dự án nghiên cứu có tính ứng dụng thực tiễn nhiều sản phẩm dinh dưỡng cây trồng của Tiến Đông đã được triển khai trong thực tế, sản xuất không chỉ đem về doanh thu cho doanh nghiệp mà còn giúp người nông dân có những vụ mùa bội thu.

Ông cho biết: “Doanh nghiệp Tiến Đông luôn luôn xác định nền tảng Khoa học Công nghệ là một bước phát triển vững chắc để mà Tiến Đông phát triển như ngày hôm nay chúng tôi có thể đầu tư của trung tâm nghiên cứu về phòng kiểm nghiệm chất lượng đạt chuẩn Vietgap để kiểm soát chất lượng và rõ ràng là nền tảng cho thật lòng tin tức do cũng như là để khẳng định với sự thành công của doanh nghiệp, Nếu doanh nghiệp mà không chú trọng về đầu tư công nghệ thì có thể nói là phát triển, nó không có được. Mặc dù thế, cũng như nhiều doanh nghiệp khác, chặn đường kiên định theo đuổi mô hình doanh nghiệp khoa học công nghệ của Tiến Đông cũng không hề dễ dàng xuất phát điểm thấp, chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa nên quá trình còn gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, mặc dù trên thực tế, các doanh nghiệp khoa học công nghệ như Tiến Đông sẽ được nhận nhiều ưu đãi và hỗ trợ từ nhà nước như ưu đãi về thuế đất đai, ưu đãi về tín dụng.

Khó khăn, thách thức của các doanh nghiệp khoa học công nghệ

Nhưng những ưu đãi này có đến được với doanh nghiệp hay không lại là một chuyện khác cũng là một trong những doanh nghiệp khoa học công nghệ hoạt động trong lĩnh vực chế tạo máy móc của tỉnh Thanh Hóa Ông Hồ Xuân Vinh - Phó Giám đốc phụ trách nhiệm hữu hạn hồ Hoàn Cầu cho hay như nhiều doanh nghiệp khác, các doanh nghiệp khoa học công nghệ đang phải đối mặt với nhiều thách thức đặc biệt trong thời gian dịch bệnh vượt qua khó khăn nhất là đồng tiền tài chính, doanh nghiệp khoa học công nghệ tuy nhiên là khi mà vay vốn thì vẫn là các lãi suất như các doanh nghiệp thông thường. Thứ hai là các sản chệ của hoàng cầu thì có rất nhiều, tuy nhiên là luật Việt Nam thì cũng chưa có định giá và chưa có chính sách để dùng chính tài sản doanh nghiệp để có thể thế chấp ngân hàng hay là mua vàng thì có rồi nhưng mà thế chấp ngân hàng để vay hoặc là để thế chấp định chế tài chính không có cũng là một cái khó, bởi vì là một sáng chế làm ra cũng rất là mất nhiều thời gian và nó còn cái tiềm năng về kinh tế sau này.

Cùng quan điểm các doanh nghiệp khoa học công nghệ dù có trong tay nhiều phát minh sáng chế nhưng không thể đem tài sản trí tuệ này để thế chấp vay vốn nên những ưu đãi về tín dụng, có thể nói có cũng như không. Ông Lưu Hải Minh chủ tịch hội đồng quản trị công ty cổ phần công nghệ mới Nhật Hải một trong những doanh nghiệp khoa học công nghệ của thành phố Hà Nội nêu thực tế: “Giao quyền sử dụng một cái đề tài nhà nước theo tôi, nó cũng giống như là một cái việc giao quyền sử dụng đất cũng là điều tự do quyền sử dụng cả cái giá quyền sử dụng đất thì người ta có thể đem đi thế chấp ở ngân hàng. Vậy tại sao là khi mà nhà nước giao quyền sử dụng cho doanh nghiệp rồi thì lại không thể đem cái đấy thế chấp hay là có hình thức gì để bảo lãnh hoặc là chuyển để doanh nghiệp có thể đầu tư sản xuất ra một sản phẩm mới trong khi đó người chịu trách nhiệm với doanh nghiệp vẫn là các doanh nghiệp.”

Thậm chí ngay ở khâu đầu tiên là đăng ký chứng nhận doanh nghiệp Khoa Học Công Nghệ cũng còn tồn tại nhiều quyết định phức tạp phải làm khó cho doanh nghiệp đơn cử như để được công nhận doanh nghiệp phải chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp, kết quả nghiên cứu khoa học công nghệ cũng như doanh nghiệp phải giải trình quá trình ươm tạo và làm chủ công nghệ. Đây là điều không phải doanh nghiệp nào cũng làm được và không phải doanh nghiệp nào cũng sẵn sàng chia sẻ bí quyết công nghệ.

Nguyên nhân doanh nghiệp thờ ơ với việc trở thành doanh nghiệp khoa học công nghệ

Lý giải nguyên nhân vì sao nhiều doanh nghiệp không mặn mà với việc được chấp nhận là doanh nghiệp Khoa học Công nghệ Đại diện bộ khoa học và công nghệ cho biết doanh nghiệp cần ưu đãi về những quỹ đất tại các khu công nghiệp, khu sản xuất còn hạn chế nên quy định miễn tiền thuê đất có áp dụng được. Hay như để nhận được ưu đãi về thuế đối với doanh nghiệp Khoa học Công nghệ là khó khăn khi phải đảm bảo được mức tăng trưởng và doanh thu từ khoa học công nghệ rồi tại một số ngành lĩnh vực khác có những ưu tiên ưu đãi tương tự và thậm chí là ưu đãi cao hơn như trong lĩnh vực công nghệ thông tin, nông nghiệp

Ưu đãi nhiều nhưng chia sẻ của một số doanh nghiệp khoa học công nghệ thì vẫn còn những ưu đãi có cũng như không. Do đó để thúc đẩy và đánh thức loại hình doanh nghiệp này, các chuyên gia nhấn mạnh cần tháo gỡ những bất cập trong cơ chế chính sách để thực sự hỗ trợ doanh nghiệp khoa học công nghệ. Các số liệu thống kê ngoài hơn 500 doanh nghiệp được chứng nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ thì hiện cả nước có hơn 2600 doanh nghiệp đủ điều kiện nhưng không đăng ký được chứng nhận là doanh nghiệp Khoa Học Công Nghệ . Ông Phạm Đức Nghiệp - phó Cục trưởng cục phát triển thị trường bộ khoa học và công nghệ cũng trả lời rằng: “Trong thời gian vừa qua thì cái số lượng doanh nghiệp quan tâm đến đổi mới công nghệ cũng như là tập trung đầu tư cho quy trình sản xuất đổi mới công nghệ nâng cao năng lực cạnh tranh là chưa nhiều. Vấn đề thứ 2 là các chương trình chúng ta triển khai nó cũng còn có những yếu tố hạn chế nhất định và chính lý do đó thì là trong thời gian qua thì bộ công nghệ đã nỗ lực đưa ra các cơ chế về từ đầu tư tài chính cho đến là cơ chế về việc quản lý các nhiệm vụ công nghệ đã được thay đổi theo hướng tiếp cận thị trường và tạo cho doanh nghiệp sự thông thoáng.

Tuy nhiên là trong quá trình đổi mới và điều trị như vậy vẫn còn có những thách thức mà chúng ta vẫn phải tiếp tục, đặc biệt là các thách thức từ các rào cản nhận thức cả từ góc độ doanh nghiệp cả góc độ của cơ quan quản lý, đặc biệt là quản lý tài chính cần phải có sự thay đổi làm sao để mà tạo hành lang thông thoáng giúp doanh nghiệp tiếp cận được các nguồn hỗ trợ.

Giải pháp thúc đẩy, hỗ trợ doanh nghiệp đăng ký việc trở thành doanh nghiệp khoa học công nghệ

Bộ khoa học và công nghệ đã và tập trung đẩy mạnh hỗ trợ phát triển các cơ sở ươm tạo công nghệ ươm tạo doanh nghiệp khoa học công nghệ, cơ sở ươm tạo doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Tính đến nay cả nước có khoảng 50 đơn vị hoạt động theo mô hình cơ sở ươm tạo. Từ nay đến cuối năm 2022, bộ khoa học và công nghệ tiếp tục tập trung phát triển thị trường và doanh nghiệp khoa học công nghệ, nâng số lượng doanh nghiệp khoa học công nghệ thúc đẩy phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh mối liên kết nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ. Tuy vậy nhưng khẳng định của Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Văn Tùng - các cơ chế chính sách hỗ trợ doanh nghiệp Khoa học Công nghệ cần được triển khai ngay từ sớm, thậm chí ngay từ khi các doanh nghiệp khoa học công nghệ mới bắt đầu thành lập đi vào hoạt động rất cần có sự hỗ trợ của nhà nước thông qua các phương thức khác nhau.

Ông chia sẻ: “Bằng những hoạt động hỗ trợ cụ thể để làm sao tính năng lực công nghệ của doanh nghiệp được nâng lên, ví dụ như trong chiều hội cơ khí người ta và họ phải được nhà nước giao những việc làm cứ giao việc làm thì sau này họ mới tự chủ và trách nhiệm với công nghệ, chứ hiện tại, nhà nước không bao giờ giao cho họ một cái đấu thầu mà chỉ yêu cầu phải có kinh nghiệm thì mới được trúng thầu. Cứ thế thì họ sẽ mãi mãi đứng ngoài các hợp đồng, không bao giờ bước chân được vào những cái dự án lớn và sau này nó không thể có cái công nghệ mà để có thể tiếp tục thực hiện dự án tương tự như vậy.” Cần có một cơ chế ưu tiên áp dụng vào những công nghệ do người Việt tạo ra thông qua những doanh nghiệp khoa học công nghệ tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia các dự án đề tài lớn để từ đó nâng cao năng lực công nghệ đó cũng là mong mỏi của các doanh nghiệp khoa học công nghệ như chia sẻ của ông Hồ Xuân Vinh phó giám đốc công ty trách nhiệm hữu hạn Hồ Hoàng Cầu: “Ở trong việc hoạt động khoa học công nghệ thì chúng tôi cũng mong muốn sở và bộ có thể đưa những dự án nội bộ, cấp cơ sở của doanh nghiệp thành lập các dự án của cấp sở hoặc cấp Trung ương, để từ đó có những cái nguồn tài trợ cho những doanh nghiệp khoa học công nghệ đó và kết quả sẽ là các sáng chế và các giải pháp để có thể thương mại hóa các chiến trường.”

Cũng theo ông Lưu Hải Minh chủ tịch hội đồng quản trị công ty cổ phần công nghệ mới nhật Hải để thu hút các doanh nghiệp đăng ký trở thành doanh nghiệp khoa học công nghệ thì các cơ chế chính sách. Giải pháp cần phải thực chất và thông thoáng hơn nữa chứ không phải là chính sách trên giấy. Ông chia sẻ : “Bộ khoa học công nghệ đã làm tốt về việc giao quyền sử dụng rồi thì nhà nước phải công nhận quyền đó.”

Chiến lược phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030 đã nhấn mạnh: Để thúc đẩy hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp,thời gian tới sẽ rà soát sửa đổi đồng bộ giữa các quy định của pháp luật về thuế chính, tín dụng và quy định của pháp luật về khoa học công nghệ để triển khai có hiệu quả các cơ chế ưu đãi đối với doanh nghiệp. Trong khi đó như nhận định của các chuyên gia thì các doanh nghiệp khoa học công nghệ của Việt Nam có rất nhiều tiềm năng để cần sớm được đánh thức bằng các cơ chế chính sách, hỗ trợ và sự kết nối với các tổ chức nghiên cứu khoa học, các viện trường. Bộ khoa học và công nghệ cũng khẳng định trong các cơ chế chính sách của bộ doanh nghiệp luôn được đặt ở vị trí trung tâm.